الفتال النيسابوري ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
271
روضة الواعظين و بصيرة المتعظين ( فارسي )
( 1 ) ابن عباس در دنبالهء همين حديث مىگويد : در همان حال كه بهشتيان در بهشت هستند پرتوى چون پرتو خورشيد مىبينند كه بهشت را روشن مىكند . مىگويند : خدايا تو خود در قرآن فرمودهاى كه در بهشت نه گرماى آفتاب را احساس مىكنند و نه سرما را . خداوند جبريل را پيش ايشان مىفرستد و مىگويد : اين پرتو آفتاب نيست بلكه فاطمه و على لبخند زدند و بهشت از پرتو لبخند ايشان چنين نورانى شد ، و مىگويد : سورهء هل اتى تا آنجا كه مىفرمايد سعى و كوشش شما مشكور است ، در اين مورد نازل شده است . ( 2 ) برخى گفتهاند اين ابيات كه از امام باقر ( ع ) روايت شده درست نيست و در آن اشتباهات نحوى ديده مىشود . مىگويم ممكن است راويان در نقل اين اشعار اشتباه كرده باشند و گر نه ائمه از فصيحترين و بليغترين افرادند و بر زبان آنان اشتباه جارى نمىشود . اين سوره و اين آيات هم موجب مزيد پاداش براى حسن و حسين ( ع ) است كه چنان عمل كردهاند ، هر چند به ظاهر كودك بودهاند و خداوند متعال آنان را در ثواب همپايهء پدر و مادرشان قرار داده و چگونگى ضمير ايشان را بيان فرموده است . ( 3 ) ابن عباس در تفسير اين آيهء سورهء آل عمران كه مىفرمايد : « بگو بياييد پسران ما و پسران شما را فراخوانيم » مىگويد : نمايندگان مسيحيان نجران به حضور پيامبر ( ص ) آمدند و سيد و عاقب و ابو الحرث كه همان عبد المسيح بن نونان است همراه ايشان بودند و اين شخص اسقف نجران بود كه همراه سران مردم نجران به حضور پيامبر آمده بودند و به ايشان گفتند : چرا از پيامبر ما چنين ياد كردهاى ؟ فرمودند : پيامبر شما كيست ؟ گفتند : عيسى بن مريم و تو چنان پنداشتهاى كه او بندهء خداست . فرمودند : آرى او بندهء خداست . گفتند : ميان آفريدههاى خداوند بندهء ديگرى چون او به ما نشان بده ( يعنى بدون پدر متولد شده باشد ) . پيامبر ( ص ) سكوت فرمودند و پاسخى ندادند تا آنكه جبريل ( ع ) اين آيات را آورد : « همانا مثل عيسى نزد خداوند چون مثل آدم است كه او را از خاك آفريد ، پس به او گفت باش و شد . » تا آخر آيهء